19.10.2006 :: Warszawa NIH :: Polska, Niemcy i Rosja - Teza Pawlenko
Aspekty aktualnych stosunków między Polską i Rosją
Rozwój relacji między Polską i Rosją cechują trzy główne aspekty, z których każdy na swój sposób wpływa na profil i zakres wzajemnych stosunków między tymi dwoma dużymi państwami Europy Wschodniej.
1. Aspekt kognitywny
Chyba z żadnym krajem europejskim nie łączy Rosji tak złożona „wspólna historia”, jak z Polską. Ich losy historyczne ściśle się przeplatają, a w plątaninie tej istnieje wiele tragicznych przeciwstawień.
Przez setki lat w obu sąsiadujących społeczeństwach tradycje manifestowały się za pomocą konstrukcji „innego”, obejmowały dramatyczne doświadczenia walki Rzeczpospolitej z Rosją, rozbiory Polski, brutalnie tłumione powstania, polską interwencję po 1920 roku oraz podział Polski między ZSRR i Trzecią Rzeszę, tragedię Katynia i Powstania Warszawskiego, przymusową sowietyzację Polski powojennej, jak i polityczny kryzys na początku lat 80tych.
Do tych historycznych obciążeń, które zagnieździły się w annałach historii narodowej i raz po raz podnoszone są w mediach, odwoływano się z dużym naciskiem zwłaszcza w latach 90tych XX wieku, kiedy w państwach Europy Środkowo-Wschodniej kształciła się nowa tożsamość polityczna.
Nowa polityczna rusofobia opiera się zarówno na obawie przed rosyjskim ekspansjonizmem terytorialnym (konieczność przystąpienia do NATO była w dużej mierze uzasadniana zagrożeniem „nowym rosyjskim ekspansjonizmem”), na wyobrażeniach o autokratyzmie i despotyzmie rosyjskiej władzy państwowej, jak i na nowych ryzykach związanych z falą migracji z Rosji (mit/fama o „rosyjskiej mafii”, która obejmuje grupy przestępcze z byłych państw radzieckich). W połowie lat 90tych, kiedy władze Rosji wbrew odmiennym ustaleniom ostro sprzeciwiały się przystąpieniu do NATO Polski i innych państw Europy Środkowo-Wschodniej (Europy Środkowej), zaczął się „konflikt informacji”, który do dziś dnia to przygasa to wybucha z nowa siłą.
2. Aspekt polityczny
Dialog polityczny między Polską i Rosją rozwija się na średnim poziomie. Polska związana jest ze strukturami europejskimi i euroatlantyckimi (UE, NATO), a stosunki polsko-rosyjskie kształtują się odpowiednio do stosunków na linii Bruksela-Moskwa oraz Moskwa-Waszyngton. W ostatnich latach pojawiło się jednak nowe pole do negocjacji, które dotyczy ważnych interesów polskich i rosyjskich związanych z obszarem przygranicznym i które obejmuje następującą problematykę: 1) położenie polityczne Ukrainy, 2) Białoruś, 3) Okręg Kaliningradzki.
3. Aspekt gospodarczy
W oficjalnych dokumentach Federacji Rosyjskiej opublikowanych po roku 2000 podkreśla się wielokrotnie, że Rosja zainteresowana jest stworzeniem z państwami Europy Środkowo-Wschodniej (Środkowej) wspólnego algorytmu dla współpracy gospodarczej i handlowej, opierającego się na pragmatyzmie i klauzuli największego uprzywilejowania. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej zrewidowano wcześniejsze stosunki handlowe i gospodarcze z Rosją na niekorzyść producentów rosyjskich. Obecną stabilizację w Rosji cechuje boom w zakresie konsumpcji i budownictwa, ale także nieugięta polityka energetyczna. Jeszcze niedawno priorytetem dla rosyjskich wytwórców energii był europejski rynek energetyczny. Skandaliczne wydarzenia związane z ukraińskim tranzytem w styczniu i lutym 2006 r. spowodowały, że obie strony – zarówno Moskwa jak i UE – skorygowały swoje stanowiska związane z ich bezpieczeństwem energetycznym.
W ostatnich latach ani polska ani rosyjska polityka zagraniczna nie wykazywały zwiększonego zainteresowania sobą nawzajem, mimo że między oboma państwami ma miejsce ciągły proces rozmów i wymiany opinii. Oprócz kontaktów na poziomie dyplomatycznym, międzypaństwowym, utrzymywane są aktywne kontakty i związki między narodami, które być może przyczynią się do rozszerzenia pola dla konstruktywnego dialogu oraz porozumienia między oboma społeczeństwami.
Prof. Dr. Olga Pawlenko
Russische Staatliche Geisteswissenschaftliche Universität
Institut für Weltpolitik (R. 271)
6 Miusskaja Platz
125267 Moskau
Rußland
olgapavlenko@mail.ru
Павленко Ольга Вячеславовна
Российский государственный гуманитарный университет
кафедра мировой политики- к. 271
Миусская площадь, д. 6
125267 Москва
Vita
Павленко Ольга Вячеславовна
Кандидат исторических наук, доцент кафедры Мировой политики и народонаселения. Закончила Московский Государственный Университет им. М.В. Ломоносова.
Научные интересы – история Австрии, европейская дипломатия XIX – XX вв., внешняя политика России с 1991 г. – н.в.
Читает в РГГУ лекционно-семинарские курсы: «Мировая политика», «История международных отношений и внешней политики России в новейшее время», «История дипломатии», «История Австрии». Ведет спецкурсы: «Политическая система Европейского Союза», «Регионализм и глобализация в современных международных отношениях», «Внешняя политика России 1991-2005 гг».
Publikationen
“The Concept of Slavic Mutuality in the Czech Lands and Russia in the first Half of the 19th Century”, in: Social, Political and Cultural Processes in the Countries of Europe and America. No. 2 (Yoschkar-Ola, 1992)
“Cultural and Political Aspects of the “Orthodox Action” in the lands of Austrian Slavs in the 19th Century”, in: The Russian Society and Slavs Abroad in the 18th-early 20th Centuries. Balkan Studies. No. 16 (Moscow, 1992) p.89-105
“Participation of I.I.Sreznyevskij in the Slavic Congress of 1867”, in: Slavic Languages, Writing and Culture. (Kiev, 1993) p.130-136
“Historical Novel about the Age of Restoration in Britain” (trans. from English, historical comments), in: Catlin Winsor. Forever, Amber. Vol.1-2 (Moscow, 1994) 474 P. In collaboration with I. Bystrova, L. Azarch
“Soviet historiography of the Habsburg Empire, 1918-1991” In: Austrian History Yearbook. Vol.26 (Minneapolis, 1994) P.165-188. In cooperation with T. Islamov, A.Miller
“History of East-Central and South-Eastern Europe as a new historical discipline in the system of the university education “. In: New technologies in the Humanity Education. Materials of the All-Russia conference of young scholars and lecturers (Moscow, 1994) p.16-20
“Ethnonationalism in Foreign Researches”. In: Ethnopolitical Bulletin of the House of Federation. No.1 (Moscow, 1996) p.200-213
“Rußland und die Donauslaven, 1848-1871”. In: A. Moritsch (ed.) Der Austrosalvismus. Ein verfrühtes Konzept zur politischen Neugestaltung Mitteleuropas (Wien-Köln-Weimar, 1996) p.156-178
“The Concept of “Moral Politics” in the Czech Movement in the 19th-early 20th Centuries”. In: Austria-Hungary: Integration and National Specificity (Moscow, 1997) p.53-68
“Russia in the Mirror of Viennese Journalism of the First Half of the 19th Century. A Survey”. In: Austria-Hungary: Integration and National Specificity (Moscow, 1997) p. 264-277
“National State” and “Ethnic Minorities”- the problems of correlation. In: Rubezh. The Almanac of the social studies (1998) No.12, p.175-193;
“Central Europe in the field of force of Russia and Germany in the 19th –20th centuries”. In: The World History. (Moscow, 1998) p.24-38
“East-and-Southeast Central Europe. The Introduction in History.”(Moscow, 1998) 152P.
“Panslavism”. In: Slavyanovedenije (Moscow, 1998) No.6, p.43-61
“The Slavonic Question” in the relations between Russia and Austria in the 40-60-ies years of the 19th Century. In: The Slavonic-Germanic Studies. I-II Vol. (Moscow, 2000) P.243-289
Review of the book: G.Marinelli-König. Rußland in den Wiener Zeitschriften des Vormärz (1805-1849). In: The Slavonic-Germanic Studies. I-II Vol. (Moscow, 2000) P.349-361
“The Dream, which will not became a reality” In: The Slavonic Almanac (Moscow, 2000) p. 18-43
Die “Slavische Frage” im Kontext der Russisch-Österreichischen Beziehungen während der Revolution 1848-1849. In: A. Moritsch (ed.) Der Prager Slavenkongreß 1848 (Wien, 2000) P.19-38
The symbols of “Freedom” in the political movements in the Austrian Monarchy in the Revolution of 1848-1849 years. In: The New Historic Bulletin (Moscow, 2001) No.2, p.116-132
“The imagined nations” of the Habsburg Empire. In: West Europe and Russia (Moscow, 2003), p. 74-88
Geopolitical Projections of the “Slavonic Question”. (Brjansk, 2003) Vol.5
Modern History of Europe and America. In: The State Study Standard of the High Professional Education. World History: the federal standard. Ministry of Education, Moscow, 2003
The History of the 20.-th Century. In: Ibid, p.116-174
“The Holy Martyr” Karel Havlichek-Borovsky. The Mythologysation of the national hero. In: Slavjanovedenije, N.1, 2004, p.21-48
Moderne. Normen und Ausnahmefälle in Europäischer Kultur um 19.-20. Jahrhundertwende. Ed. by O.Pavlenko und N.Pavlova. (Moscow, 2004)
The New Forms of the State Power Presentations in Russia . In: Ibid., p.56-91
“The Austrian Question in the Cold War. In : New Historical Almanac (Moscow, 2004, N.5) p.35-64
Panslawismus in the Imperial Dipolomacy in the 19.-20. Centuries. In” Austrian-Russian Almanac: the Historical and Cultural Parallels” N.1 (Moscow, 2004)
Austroslawismus. In: Slav Encyclopaedia. Vol 1 (Moscow, 2004)
“The imagined nations” of the Habsburg Empire in the Revolution 1848-1849. In: “The Slavonic World” in the socio-cultural measuring. (Stawropol, 2004), p.48-64
The Introduction in the Contemporary History of the Europe. (RSUH, 2004) 56 P.
The Modern History of Europe and America. Textbook for the Lyceum of RSUH. (RSUH, 2004) 49 P.
Österreich im Kraftfeld der sowjetischen Diplomatie 1945. In: Die Rote Armee in Österreich. Sowjetische Besatzung 1945-1955. Hrg. von St. Karner- B.Stelzl-Marx (Graz-Wien-Muenchen, 2005), p. 565-603
Erinnerungen an Österreich. Oral-History Interviews mit ehemaligen sowjetischen Besatzungssoldaten. In: Ibid, p. 391-407 ( mit A.Bezborodow)
“New Nationalism” as Background of the Legitimacy of the Transformational Processes on the Post-Soviet Space // Legitimacy, Democracy and Sovereign State on the Post-Soviet Space. In: European Forum, Moskau, 30. Juni -1 Juli 2005
Reconstruction of Panslawismus in the A. N. Pypin”s Transactions // A.Pypin and the Problems of the Central Europe Researchers. Moskau-Stawropol, 2005
Strategies of the Soviet Diplomacy in the Central Europe (1943-1945)// Great Patriotic War 1941-1945. Research Practices and the Educational Programs. Moskau: RSUH, 2005
Social Rehabilitation of the Nazi-Regime Victims in Russia and Abroad. Contemporary Analyses. Ed. by W. Minajew, A. Pochinok, O. Pavlenko. M., 2005.
Russia’s Foreign Policy 1991-2005 / Modern Russia 1991-2005. Ed. by A. Bezborodov. Moskau: RSUH, 2006. Chapter 5.
Stalinism. New Approaches in Russia and Abroad. Ed. by A. Bezborodov, B. Pietrow-Ennker, O. Pavlenko, P. Kienlly. Moskau-Konstanz, 2006
<< 19.10.2006 :: Warszawa NIH :: Polska, Niemcy i Rosja - Teza Ziemer |
| 19.10.2006 :: Warschau DHI :: Polen, Deutschland und Rußland - Statement Pawlenko >>