19.10.2006 :: Warszawa NIH :: Polska, Niemcy i Rosja - Teza Ziemer
Tezy prof. dr hab. Klausa Ziemera
Dla Polski hasło „Niemcy i Rosja” kojarzy się z ponad dwoma stuleciami negatywnych doświadczeń, związanych z Prusami/Niemcami i Rosją co najmniej od czasu rozbiorów Polski pod koniec XVIII w. Kiedy Niemcy i Rosja łączyły się ze sobą, odbywało się to zwykle kosztem Polski. Ostatnim strasznym potwierdzeniem tego doświadczenia był pakt Ribbentrop-Mołotow. Obecnie Polska widzi zagrożenie przede wszystkim ze strony Rosji, dlatego przystąpienie do NATO było bardzo ważne dla polskiego poczucia bezpieczeństwa.
Polska i Niemcy są dzisiaj partnerami wprawdzie zarówno w NATO jak i w Unii Europejskiej, jednak wiele aktualnych kwestii politycznych w ramach trójkąta Polska-Niemcy-Rosja rozpatrywanych jest często przez pryzmat problemów historycznych, zamiast w kontekście nowej sytuacji politycznej. To znowu wywołuje niezrozumienie w Niemczech.
Dla polityki niemieckiej mianowicie założenia, dotyczące stosunków z Polską, są określone przez dwu- i wielostronną współpracę, zwłaszcza przez wspólne członkostwo w NATO i Unii Europejskiej. Oczywiście należy także pamiętać o przeszłości, jednak proces pojednania został poprzez porozumienia i gesty oficjalnie zakończony w latach 90tych. Potencjał, który zawiera na przykład polityka wschodnia Unii Europejskiej, wymagająca bliskiego polsko-niemieckiego współdziałania, był wykorzystywany dotąd rzadko, m. in. w czasie „pomarańczowej rewolucji” na Ukrainie. Sprawny tandem polsko-niemiecki mógłby odegrać w procesie stabilizacji w Europie Wschodniej kluczową rolę, podobnie jak tandem niemiecko-francuski na Zachodzie. Tylko, że obie strony muszą tego chcieć.
Niemcy starają się na różnych poziomach, także w ramach europejskiej polityki sąsiedzkiej Unii Europejskiej, włączyć Rosję w ład europejski. Ponadto w związku z potencjalnie dużym rynkiem rosyjskim, a przede wszystkim w związku z rosyjskimi zasobami energii, Niemcy są zainteresowane bliskimi stosunkami gospodarczymi z Rosją, na co w Polsce patrzy się podejrzliwym okiem. O ile w Niemczech na kwestie dostaw ropy naftowej i gazu patrzy się z ekonomicznego punktu widzenia, o tyle w Polsce myśli się w kategoriach bezpieczeństwa strategicznego.
W stosunkach z krajami Unii Europejskiej Rosja raczej omija Brukselę; stosunki te mają charakter bilateralny, ponieważ w ten sposób Rosja zachowuje większe wpływy. Niemcy są przy tym ze względu na swoją siłę gospodarczą i swoje know how partnerem preferowanym. Mimo negatywnych doświadczeń drugiej wojny światowej, także pomiędzy społeczeństwami obu krajów istnieje pewne sympatia. Część rosyjskich elit politycznych wydaje się uważać, że Polska leży w naturalnym rosyjskim obszarze wpływów, tyle tylko, że Rosja przejściowo nie może z tych wpływów korzystać. W atmosferze politycznej panuje ukryte napięcie, zwłaszcza odkąd osobiste zaangażowanie prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego przyczyniło się do zwycięstwa „pomarańczowej rewolucji” na Ukrainie.
Prof. Dr. Klaus Ziemer
Professor für Politikwissenschaft, Trier
Direktor Deutsches Historisches Institut Warschau
Palac Karnickich
Aleje Ujazdowskie 39
PL 00-540 Warszawa
Tel: 0048-22-525 83-01
Fax: 0048-22-525 83 37
Mail ziemer@dhi.waw.pl
Web http://www.dhi.waw.pl
Vita Prof. Dr. Klaus Ziemer
geb. 1946 in Heidelberg;
1966-72 Studium in Politikwissenschaft, Geschichte und Latein an den Universitäten Heidelberg und München; Staatsexamen (1970/72);
1972-73 Auditeur Libre du Troisième Cycle an der Fondation Nationale des Sciences Politiques, Paris;
1973-87 Wiss. Assistent an der Universität Heidelberg;
1977 Promotion zum Dr. phil. an der Universität Heidelberg;
1985 Habilitation in Politischer Wissenschaft an der Universität Heidelberg;
1986-91 Lehrstuhlvertretungen an den Universitäten Essen, München, Mannheim und Trier;
ab 1991 Professor für Politikwissenschaft an der Universität Trier;
ab 1998 Direktor des Deutschen Historischen Instituts Warschau und Professor für Politikwissenschaft an der Kardinal-Stefan-Wyszyński-Universität in Warschau
Arbeitsgebiete
20. Jahrhundert
Polnische Zeitgeschichte
Beziehungen DDR – Polen
Ausgewählte Publikationen
(Hrsg.) Sozialistische Systeme. Politik – Wirtschaft – Gesellschaft (Pipers Wörterbuch zur Politik, Band 4), München/Zürich 1986, Paperback-Ausgabe 1989.
Die DDR – Polens ungeliebter, aber notwendiger Partner, in: Das Profil der DDR in der sozialistischen Staatengemeinschaft. Zwanzigste Tagung zum Stand der DDR-Forschung in der Bundesrepublik Deutschland. 9. bis 12. Juni 1987, Köln 1987, S. 46-58.
Polens Weg in die Krise. Eine politische Soziologie der “Ära Gierek”, Frankfurt/M. 1987.
Auf dem Weg zum Systemwandel in Polen, in: Osteuropa 39 (9 und 11/12), 1989.
Probleme des politischen Systemwechsels der Republik Polen. Eine Zwischenbilanz nach drei Jahren, in: Jahrbuch für Politik 3 (1), 1993, S. 93-123.
Ausgangsbedingungen für den politischen und wirtschaftlichen Transformationsprozeß in Südost- und Ostmitteleuropa. Gemeinsamkeiten und Unterschiede, in: Südosteuropa 45 (2-3), 1996, S. 99-115.
(Hrsg. /Mitverfasser) Forschung und Lehre Ostmitteleuropas im Umbruch. Sozialwissenschaften in der Transformation, Marburg 1996.
(Hrsg. mit D. Nohlen und P. Waldmann) Lexikon der Politik, Band 4: Die östlichen und südlichen Länder, München (Beck) 1997.
Jedność Europy – mity i realia polityczne (Die Einheit Europas – Mythen und politische Realitäten), in: Więź 4 (468), April 1999, S. 32-41, abgedruckt in: Aniela Dylus (Hrsg.), Europa. Drogi integracji, Warszawa 1999 (Studium Generale Europa, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), S. 24-32.
Grenzen der Wahrnehmung. Das deutsche Polenbild in den letzten 200 Jahren, in: Norbert H. Weber (Hrsg.): Die Oder überqueren, Frankfurt/M. (IKO-Verlag für Interkulturelle Kommunikation) 1999, S. 56-70.
Wie konsolidiert ist Polens Demokratie?, in: Andreas Busch/ Wolfgang Merkel (Hrsg.): Demokratie in Ost und West. Für Klaus von Beyme. Frankfurt/M 1999, S. 332-360.
(Mitherausgeber mit Włodzimierz Borodziej) Deutsch-polnische Beziehungen 1939-1945-1949. Eine Einführung, Osnabrück 2000, 348 S.
(Hrsg./Mitverfasser) Die Neuorganisation der politischen Gesellschaft. Staatliche Institutionen und intermediäre Instanzen in postkommunistischen Staaten Europas, Berlin 2000, 263 S., Osteuropaforschung, Schriftenreihe der Deutschen Gesellschaft für Osteuropakunde, Bd. 40.
Die Volksrepublik Polen in den Augen der SED-Führung in den achtziger Jahren, in: Instytut Studiów Politycznych PAN (Hrsg.), Polska – Niemcy – Europa. Księga Jubileuszowa z okazji siedemdziesiątej rocznicy urodzin Profesora Jerzego Holzera, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2000, S. 593-626.
(Hrsg. /Mitverfasser): Schwierige Nachbarschaften. Die Ostpolitik der Ostmitteleuropäer, Marburg 2001, 219 S.
Der Umgang mit dem Zweiten Weltkrieg in der deutschen Nachkriegsgesellschaft, in: Polska – Niemcy. Nadzieja i zaufanie. Księga Jubileuszowa na 80-lecie Urodzin Profesora Mieczysława Tomali, Fundacja Politeja, Warszawa 2002, S. 543-562.
(Hrsg./Mitverfasser): Wahlen in postsozialistischen Staaten, Opladen 2003, 380 S.
Totalitarian and Authoritarian Regimes in Europe. Legacies and Lessons from the Twentieth Century, (hrsg. zusammen mit Jerzy Borejsza), New York/Oxford 2006, 607 S.
<< 19.10.2006 :: Warschau DHI :: Polen, Deutschland und Rußland - Statement Ziemer |
| 19.10.2006 :: Warszawa NIH :: Polska, Niemcy i Rosja - Teza Pawlenko >>